मतदार बांधवांनो, जर तुम्ही एसआयआर हा फॉर्म भरून दिला नाही, तर तुमचे नाव मतदार यादीतून कापले जाण्याची शक्यता आहे. या लेखात आपण हा एसआयआर फॉर्म म्हणजेच गणना प्रपत्र नेमके कसे भरायचे, यात कोणकोणती माहिती द्यावी लागते, कोणते तीन विभाग आहेत, त्यातील कोणता विभाग कोणी भरायचा आणि सोबत कोणती कागदपत्रे जमा करावी लागतात, हे सगळे टप्प्याटप्प्याने आणि सविस्तरपणे समजून घेणार आहोत.
हा फॉर्म तुम्हाला कसा मिळतो
हा एसआयआर फॉर्म तुमच्या भागातील बीएलओ म्हणजेच बूथ लेव्हल ऑफिसर यांच्याकडून घरोघरी जाऊन दिला जातो. जर हा फॉर्म तुम्हाला अजून मिळालेला नसेल, तर तुम्ही स्वतः तुमच्या बीएलओकडे जाऊन तो मागून घेऊ शकता. हा फॉर्म म्हणजेच भारत निवडणूक आयोगाचे गणना प्रपत्र आहे, ज्याला सर्वसाधारणपणे एसआयआर फॉर्म असे संबोधले जाते.
फॉर्मवरील बीएलओची माहिती काय दर्शवते
या फॉर्मच्या सुरुवातीलाच बीएलओचे नाव आणि संपर्क क्रमांक दिलेला असतो. जर तुम्हाला हा फॉर्म भरताना काही अडचण आली, तर तुम्ही याच नंबरवर तुमच्या बीएलओशी संपर्क साधून याबाबत माहिती विचारू शकता. ही माहिती फक्त संदर्भासाठी दिलेली असते, त्यामुळे ती भरण्याची गरज नसते.
तुमची स्वतःची माहिती कशी दिसते
फॉर्मच्या वरच्या भागात एक बॉक्स दिलेला असतो, ज्यात तुमचे स्वतःचे तपशील आधीच नमूद केलेले असतात. यात तुमचे नाव, मतदान कार्डाचा क्रमांक, तुमचा पत्ता, अनुक्रमांक, भाग क्रमांक आणि तुमचा विधानसभा मतदारसंघ यांचा समावेश असतो. यासोबतच तुमचा मतदार यादीतील छायाचित्रही दिलेले असते. हा संपूर्ण बॉक्स म्हणजे तुमची सध्याची अधिकृत ओळख दर्शवतो, त्यामुळे ही माहिती भरण्याची गरज नसते, ती आधीच नमूद केलेली असते.
नवीन फोटो कसा चिकटवावा
या बॉक्सच्या शेजारी तुम्हाला तुमचा सध्याचा फोटो चिकटवायला सांगितले जाते. यासाठी एक चांगला पासपोर्ट आकाराचा फोटो घ्यावा, आवश्यक वाटल्यास नवीन फोटो काढून घ्यावा आणि तो दिलेल्या रकान्यात व्यवस्थित चिकटवावा. हा फोटो अचूकपणे आणि स्वच्छपणे चिकटवणे गरजेचे आहे, कारण याच फोटोच्या आधारे तुमची पडताळणी केली जाणार आहे.
फॉर्ममध्ये तीन मुख्य बॉक्स कोणते आहेत
या फॉर्मच्या खालील भागात एकूण तीन बॉक्स दिसतात. यातील तिसरा बॉक्स सर्वांनीच भरायचा आहे, हे लक्षात ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मात्र पहिला आणि दुसरा बॉक्स कोणी भरायचा, हे तुमचे नाव 2002 च्या मतदार यादीत आहे की नाही, यावर अवलंबून असते.
पहिला बॉक्स कोणी भरायचा आहे
जर तुमचे स्वतःचे नाव 2002 च्या मतदार यादीत असेल, तर तुम्हाला फक्त पहिला बॉक्स भरायचा आहे. जर तुमचे नाव 2002 च्या यादीत नसेल, तर हा बॉक्स पूर्णपणे मोकळा सोडायचा आहे, तो भरण्याची गरज नाही.
2002 च्या यादीत आपले नाव कसे शोधावे
अनेकांना प्रश्न पडतो की आपले नाव 2002 च्या मतदार यादीत आहे की नाही, हे कसे तपासायचे. यासाठी गुगलवर जाऊन व्होटर्स डॉट ईसीआय डॉट गव्ह डॉट इन या अधिकृत वेबसाईटवर जावे लागते. या वेबसाईटवर “सर्च युवर नेम इन लास्ट एसआयआर” असा एक बॉक्स दिसतो, त्यावर क्लिक करावे लागते. यानंतर तुम्हाला महाराष्ट्र राज्य निवडायचे आहे, त्यानंतर तुमचा जिल्हा निवडायचा आहे आणि तुमचा मतदारसंघ निवडायचा आहे. यानंतर तुमचे नाव टाकून खाली दिलेला कॅप्चा कोड भरावा लागतो आणि “सर्च” या बटणावर क्लिक करावे लागते. असे केल्यावर 2002 च्या यादीतील माहिती तुमच्यासमोर येते. यात तुमची स्वतःची माहिती असू शकते, किंवा तुमच्या वडिलांची किंवा आजोबांची माहिती असू शकते. जर हे शोधताना काही अडचण आली, तर तुम्ही तुमच्या बीएलओला विचारून याबाबत मदत घेऊ शकता.
पहिल्या बॉक्समध्ये काय माहिती भरावी लागते
जर तुमचे नाव 2002 च्या यादीत सापडले, तर पहिल्या बॉक्समध्ये तुमचे नाव, मतदार ओळख क्रमांक (पेनाने लिहायचा, जर नंबर माहीत नसेल तर सोडून द्यावा), तुमच्या वडिलांचे किंवा पती-पत्नीचे नाव, नाते, जिल्हा, राज्य (महाराष्ट्र), मतदारसंघाचे नाव, मतदारसंघ क्रमांक, यादी भाग क्रमांक आणि अनुक्रमांक अशी माहिती भरावी लागते. जर काही तपशील माहीत नसतील, तर ते रकाने मोकळे सोडले तरी चालते, कारण बीएलओ याबाबत योग्य मार्गदर्शन करू शकतात, किंवा वर सांगितलेल्या ऑनलाईन पद्धतीने ही माहिती शोधता येते.
दुसरा बॉक्स कोणी भरायचा आहे
आता येतो दुसरा बॉक्स. हा बॉक्स त्या व्यक्तींनी भरायचा आहे, ज्यांचे स्वतःचे नाव 2002 च्या मतदार यादीत नाही. जर तुमचे नाव 2002 च्या यादीत नसेल, मात्र तुमच्या एखाद्या नातेवाईकाचे नाव त्या यादीत असेल, तर तुम्हाला हा दुसरा बॉक्स भरावा लागतो.
दुसऱ्या बॉक्समध्ये नातेवाईकांची माहिती कशी शोधावी
यासाठी सर्वप्रथम तुमच्या आई-वडिलांचे नाव 2002 च्या यादीत आहे का, ते तपासावे. जर आई-वडिलांचे नाव नसेल, तर आजी-आजोबांचे नाव तपासावे. तेही नसेल, तर काका, मामा किंवा मावशी यांचे नाव तपासावे. यापैकी ज्या नातेवाईकाचे नाव 2002 च्या यादीत सापडेल, त्यांची माहिती या दुसऱ्या बॉक्समध्ये भरावी लागते. यात नातेवाईकाचे नाव, त्यांचा मतदार ओळखपत्र क्रमांक, तुमचे त्यांच्याशी असलेले नाते, जिल्हा, राज्य, मतदारसंघाचे नाव, मतदारसंघ क्रमांक, यादी भाग क्रमांक आणि अनुक्रमांक अशी माहिती भरावी लागते. ही माहिती शोधण्यासाठी वर सांगितलेली तीच ऑनलाईन पद्धत वापरता येते.
पहिला आणि दुसरा बॉक्स एकत्र भरायचा नाही हे लक्षात ठेवावे
एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवावी. जर तुमचे स्वतःचे नाव 2002 च्या यादीत असेल, तर फक्त पहिला बॉक्स भरायचा आहे, दुसरा बॉक्स भरण्याची गरज नाही. याउलट जर तुमचे नाव 2002 च्या यादीत नसेल आणि तुमच्या नातेवाईकाचे नाव असेल, तर फक्त दुसरा बॉक्स भरायचा आहे, पहिला बॉक्स रिकामा ठेवायचा आहे. हे दोन्ही बॉक्स एकाच वेळी भरायचे नाहीत, हे लक्षात ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
ज्यांचे किंवा ज्यांच्या नातेवाईकांचे नाव 2002 च्या यादीत नाही त्यांनी काय करावे
जर तुमचे स्वतःचे नाव आणि तुमच्या कोणत्याही नातेवाईकाचे नाव 2002 च्या यादीत सापडत नसेल, तर अशा परिस्थितीत पहिला आणि दुसरा असे दोन्ही बॉक्स भरण्याची गरज नाही. अशा व्यक्तींनी फक्त तिसरा बॉक्स भरायचा आहे आणि बीएलओ जी कागदपत्रे मागतील, ती त्यांना द्यायची आहेत.
तिसरा बॉक्स सर्वांनीच का भरायचा आहे
तिसरा बॉक्स हा सर्व अर्जदारांनी अनिवार्यपणे भरायचा आहे, म्हणजेच ज्यांचे नाव फॉर्मच्या वरच्या भागात आधीच नमूद आहे, त्या प्रत्येक व्यक्तीने हा बॉक्स स्वतः भरायचा आहे. हा बॉक्स कोणत्याही परिस्थितीत सोडून चालत नाही.
तिसऱ्या बॉक्समध्ये कोणती माहिती भरावी लागते
तिसऱ्या बॉक्समध्ये सर्वप्रथम तुमची जन्मतारीख लिहावी लागते. यानंतर आधार क्रमांक द्यावा लागतो, मात्र हा ऐच्छिक आहे, म्हणजे तुमच्याकडे असेल तर टाकावा, नसेल तर सोडून द्यावा. यानंतर तुमचा मोबाईल नंबर लिहावा लागतो. त्यानंतर वडिलांचे नाव आणि जर त्यांचा मतदार ओळखपत्र क्रमांक माहीत असेल तर तोही लिहावा लागतो. यानंतर आईचे नाव आणि तिचा मतदार ओळखपत्र क्रमांक माहीत असल्यास तोही नमूद करावा लागतो. जर तुम्ही विवाहित असाल, तर पती किंवा पत्नीचे नाव आणि त्यांचा मतदार ओळखपत्र क्रमांक असल्यास तोही या ठिकाणी लिहावा लागतो. हा तिसरा बॉक्स महिला आणि पुरुष दोघांनीही याच पद्धतीने भरायचा आहे.
फॉर्मवर स्वाक्षरी कोणाची लागते
तिन्ही बॉक्स भरून झाल्यानंतर, मतदार म्हणजेच तुम्ही स्वतः तुमची स्वाक्षरी फॉर्मवर करावी लागते. यानंतर मतदार केंद्रस्तरावरील अधिकारी म्हणजेच बीएलओ यांचीही स्वतंत्रपणे स्वाक्षरी या फॉर्मवर होते. अशा प्रकारे हा फॉर्म पूर्णपणे भरून पूर्ण होतो.
हा फॉर्म कुठे जमा करावा लागतो
हा एसआयआर फॉर्म ऑफलाईन पद्धतीने भरून द्यावा लागतो. म्हणजेच तुमच्या भागातील बीएलओकडे प्रत्यक्ष जाऊन हा फॉर्म भरून जमा करावा लागतो. सध्या ही प्रक्रिया पूर्णपणे ऑफलाईन आहे, त्यामुळे ऑनलाईन पद्धतीने हा फॉर्म सादर करता येत नाही.
सोबत कोणती कागदपत्रे जमा करावी लागू शकतात
फॉर्म जमा करताना बीएलओ काही अतिरिक्त कागदपत्रेही मागू शकतात. यामध्ये आधार कार्ड, जन्म प्रमाणपत्र यांचा समावेश असू शकतो. जर जन्म प्रमाणपत्र उपलब्ध नसेल, तर शाळा सोडल्याचा दाखलाही स्वीकारला जाऊ शकतो. काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये अशी अतिरिक्त कागदपत्रे मागितली जाऊ शकतात, त्यामुळे ही कागदपत्रे आधीच तयार ठेवणे फायद्याचे ठरते.
हा फॉर्म भरणे इतके महत्त्वाचे का आहे
हा फॉर्म वेळेत आणि योग्य पद्धतीने भरून न दिल्यास तुमचे नाव मतदार यादीतून वगळले जाण्याची शक्यता असते. मतदार यादीत नाव नसल्यास तुम्हाला भविष्यातील कोणत्याही निवडणुकीत मतदानाचा हक्क बजावता येणार नाही. त्यामुळे हा फॉर्म गांभीर्याने घेऊन, वर सांगितलेल्या सर्व सूचनांनुसार अचूकपणे भरून तो वेळेत जमा करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
फॉर्म भरताना कोणती काळजी घ्यावी
फॉर्म भरताना काही महत्त्वाच्या गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे. सगळ्यात आधी पहिला आणि दुसरा बॉक्स यापैकी योग्य तोच बॉक्स भरावा, दोन्ही एकत्र भरू नयेत. तसेच तिसरा बॉक्स कधीही सोडू नये, कारण तो सर्वांसाठी अनिवार्य आहे. फोटो चिकटवताना तो स्पष्ट आणि व्यवस्थित असावा. तसेच फॉर्मवर स्वतःची स्वाक्षरी करण्यास विसरू नये. जर कोणत्याही टप्प्यावर शंका असेल, तर बीएलओशी थेट संपर्क साधून खात्री करून घ्यावी.
पुढे काय माहिती मिळणार आहे
सध्या हा एसआयआर फॉर्म ऑफलाईन पद्धतीनेच भरून द्यावा लागतो. मात्र हाच फॉर्म ऑनलाईन पद्धतीनेही कसा भरता येईल, याबद्दलची सविस्तर माहिती पुढील लेखांमध्ये दिली जाईल. त्यामुळे ज्यांना ऑनलाईन पद्धतीने अर्ज करण्याची सुविधा हवी आहे, त्यांनी याबाबतच्या पुढील माहितीसाठी लक्ष ठेवावे.
थोडक्यात सांगायचे झाले, तर एसआयआर फॉर्ममध्ये तीन महत्त्वाचे बॉक्स आहेत. पहिला बॉक्स फक्त त्यांनीच भरायचा आहे ज्यांचे स्वतःचे नाव 2002 च्या मतदार यादीत आहे. दुसरा बॉक्स त्यांनी भरायचा आहे ज्यांचे स्वतःचे नाव नसून त्यांच्या नातेवाईकाचे नाव 2002 च्या यादीत आहे. जर स्वतःचे किंवा नातेवाईकाचे कोणाचेच नाव 2002 च्या यादीत नसेल, तर हे दोन्ही बॉक्स रिकामे सोडावेत. मात्र तिसरा बॉक्स सर्वांनीच अनिवार्यपणे भरायचा आहे, ज्यात जन्मतारीख, आधार क्रमांक, मोबाईल नंबर आणि कुटुंबातील सदस्यांची माहिती द्यावी लागते. हा फॉर्म भरून बीएलओकडे ऑफलाईन पद्धतीने जमा करावा लागतो, आणि सोबत आवश्यक कागदपत्रेही द्यावी लागतात. त्यामुळे सर्व मतदारांनी हा फॉर्म वेळेत आणि अचूकपणे भरून द्यावा, जेणेकरून त्यांचे नाव मतदार यादीतून वगळले जाणार नाही आणि त्यांना भविष्यातील निवडणुकीत मतदानाचा हक्क बजावता येईल.
